بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و احتمال مدیریت سود واقعی

چکیده

کیفیت اطلاعات مالی و قابلیت اتکای آن همواره یکی از ارکان اساسی عملکرد کارآمد بازارهای سرمایه به شمار می‌رود، اما پدیده مخرب مدیریت سود واقعی با انحراف آگاهانه از فعالیت‌های عملیاتی بهینه، این شفافیت را تهدید می‌کند. با توجه به ناکارآمدی ساختارهای رسمی در مهار کامل رفتارهای فرصت‌طلبانه، پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش بازدارنده مکانیزم‌های حاکمیتی غیررسمی، به بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی مبتنی بر صداقت و احتمال وقوع مدیریت سود واقعی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت، توصیفی و همبستگی مبتنی بر داده‌های آرشیوی است. نمونه آماری پژوهش شامل 178 شرکت طی دوره زمانی 5 ساله از 1399 تا 1403 می‌باشد. در این مطالعه برای سنجش متغیر کیفی فرهنگ سازمانی از متدولوژی پیشرفته پردازش زبان و تحلیل محتوای متنی گزارش‌های فعالیت هیئت مدیره استفاده شده است. متغیر وابسته دستکاری در فعالیت‌های واقعی نیز با برآورد انحرافات در جریان‌های نقدی، هزینه‌های تولید و هزینه‌های اختیاری محاسبه گردید. آزمون فرضیه‌ها با استفاده از رگرسیون چندمتغیره داده‌های تابلویی با رویکرد اثرات ثابت انجام پذیرفت. یافته‌های استنباطی پژوهش به صورت قطعی نشان داد که استقرار فرهنگ سازمانی مبتنی بر صداقت، تأثیر منفی و کاملاً معناداری بر شاخص تجمعی مدیریت سود واقعی دارد. افزون بر این، نتایج ثابت کرد که فرهنگ یکپارچگی دارای رابطه منفی و معنادار با سطح هزینه‌های اختیاری غیرعادی است و مدیران در سازمان‌های اخلاق‌مدار، از قربانی کردن بودجه‌های حیاتی و استراتژیک برای دستیابی به اهداف سودآوری کوتاه‌مدت پرهیز می‌نمایند.